چه چیزهایی قابل استعلام است؟
سند مالکیت — با شماره سریال و مشخصات ثبتی
اسناد تنظیمی در دفاتر اسناد رسمی — سند انتقال، صلح، رهن، وکالت
گواهی امضا — گواهی امضا
مدارک قضایی — احکام، گواهی حصر وراثت، گواهی تقدیم دادخواست
چرا این بررسی حالا مهمتر شده است؟
چون نظام جدید، وزن سند رسمی را بالا برده و همین، انگیزه جعل را هم بالا میبرد.
ماده ۱ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول فقط شخصی را مالک میشناسد که ملک در دفتر املاک به نام او ثبت شده باشد. یعنی همهچیز به مندرجات رسمی گره خورده است.
و تبصره ۵ ماده ۱۰ برای درج آگاهانه سند عادی توسط شخص فاقد استحقاق در سامانه، جزای نقدی معادل ۲۰٪ قیمت روز ملک تعیین کرده — و اگر جعل اسناد یا تبانی برای بردن یا انتقال مال غیر هم رخ دهد، مجازات آن جرائم جداگانه اضافه میشود.
نشانههای هشدار
تصویر سند بهجای اصل، با بهانههای مختلف
کیفیت چاپ، فونت یا رنگ غیرعادی
مغایرت بین مشخصات مندرج در سند و اطلاعات ثبتی
شماره سریال ناخوانا یا مخدوش
اصرار فروشنده بر عجله و پرهیز از استعلام
عدم تطابق مشخصات هویتی با مدارک
مهمترین نشانه، همان مورد ماقبل آخر است. کسی که مدرک سالم دارد، از استعلام نمیترسد.
اصالت سند، همه ماجرا نیست
سند میتواند اصیل باشد ولی ملک همچنان مشکل داشته باشد:
ملک بازداشت یا در رهن باشد
شخص دیگری نسبت به آن ادعای ثبتشده داشته باشد — سامانه ثبت ادعا
ملک قبلاً با سند عادی به دیگری فروخته شده باشد
مورد آخر خطرناکترین است. طبق رأی وحدت رویه شماره ۸۵۲ مورخ ۱۴۰۳/۶/۲۰ هیئت عمومی دیوان عالی کشور، اگر کسی مالی را با سند عادی منتقل کند و سپس با علم به عدم تعلق، آن را در رهن یا وثیقه بگذارد، رفتارش مشمول ماده ۲ قانون مجازات اشخاصی که مال غیر را به عوض مال خود معرفی مینمایند مصوب ۱۳۰۸ و مستوجب مجازات شروع به کلاهبرداری است — رهن گذاشتن ملک فروختهشده.
پس بررسی اصالت را همیشه با استعلام ثبتی ملک کامل کنید.
اگر مدرک مشکوک بود
پرداخت نکنید و معامله را متوقف کنید
تصویر مدارک را نگه دارید
استعلام را از مسیر رسمی انجام دهید، نه از طریق شخصی که مدرک را ارائه داده
در صورت احراز جعل، موضوع وجه کیفری دارد
سؤالات پرتکرار
خودم میتوانم استعلام بگیرم؟
بخشی از استعلامها از طریق سامانههای رسمی در دسترس عموم است؛ استعلام کامل معمولاً از مسیر دفترخانه انجام میشود.
فروشنده میگوید سند در دفترخانه است.
پیش از هر پرداختی، وضعیت را از مسیر رسمی بررسی کنید.
سند تکبرگ هم جعل میشود؟
هر سندی قابل جعل است؛ سند حدنگار عناصر امنیتی و قابلیت استعلام دارد که بررسی را آسانتر میکند — سند تکبرگ چیست.